Hiện tượng cháy lan là gì? Cách phòng tránh và ngăn chặn cháy lan
Cháy lan là một trong những nguyên nhân làm ngọn lửa nhanh chóng lan rộng từ khu vực ban đầu sang các khu vực xung quanh. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ cháy lan là gì, diễn ra như thế nào và vì sao đám cháy có thể bùng phát nhanh chỉ trong thời gian ngắn. Trong bài viết này, An Phú Thịnh sẽ giúp bạn hiểu rõ các yếu tố làm đám cháy lan nhanh và rộng như vậy.
1. Cơ chế lây truyền của đám cháy
1.1 Bức xạ nhiệt
Với cơ chế này, nhiệt lượng không truyền qua các vật liệu rắn, không khí hay chất lỏng mà được truyền đi dưới dạng các tia bức xạ phát ra trực tiếp từ ngọn lửa. Các vật liệu dễ cháy ở khu vực xung quanh sẽ liên tục hấp thụ những tia bức xạ này. Cho đến khi tích tụ đủ lượng nhiệt và đạt đến ngưỡng nhiệt độ giới hạn, chúng sẽ tự bốc cháy mà không cần ngọn lửa phải tiếp xúc trực tiếp.
1.2 Dẫn nhiệt
Dẫn nhiệt là sự truyền nhiệt năng qua các vật liệu rắn. Các vật liệu kim loại như ống nước, khung thép, dầm nhà có khả năng dẫn nhiệt rất tốt. Khi một phần của kết cấu bị nung nóng bởi đám cháy, nhiệt lượng sẽ được truyền dọc theo vật liệu đó sang các khu vực khác. Nếu phần vật liệu dẫn nhiệt tiếp xúc với các chất dễ cháy ở không gian kế bên, nó sẽ gây ra hỏa hoạn tại khu vực đó.
1.3 Đối lưu
Dạng cháy lan này thường gặp ở khí ga và chất lỏng. Nhiệt từ ngọn lửa sẽ làm nóng không khí tới nhiệt độ rất cao. Luồng khí nóng hơn sẽ bay cao hơn và bám theo trần nhà để lan ra khắp phòng.
2. Các vật liệu chống cháy lan
2.1 Cửa chống cháy
Cửa thép chống cháy là một trong những giải pháp quan trọng được sử dụng để ngăn chặn hỏa hoạn. Cấu tạo từ thép tấm và lõi vật liệu cách nhiệt (như giấy tổ ong, bông thủy tinh), loại cửa này chịu được nhiệt độ cao trong thời gian quy định (thường từ 60 đến 120 phút), giúp bịt kín các lối đi, ngăn chặn ngọn lửa và khói lan sang các phòng khác.
2.2 Vách ngăn chống cháy
Vách ngăn chống cháy được sử dụng để phân chia không gian thành các khu vực độc lập. Các loại vách ngăn thường được làm từ tấm thạch cao chống cháy, tấm xi măng hoặc panel cách nhiệt, giúp giữ ngọn lửa lại trong một khu vực nhất định, kéo dài thời gian an toàn cho công tác sơ tán.
2.3 Sơn chống cháy
Sơn chống cháy là lớp phủ bề mặt được áp dụng lên các kết cấu thép, gỗ hoặc tường. Khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, lớp sơn này sẽ phồng rộp lên, tạo ra một lớp cách nhiệt dày, bảo vệ kết cấu bên trong khỏi sự tác động trực tiếp của nhiệt lượng, làm chậm quá trình nóng chảy hoặc bắt lửa.
2.4 Keo chống cháy lan
Keo chống cháy lan là vật liệu trám khe chuyên dụng. Nó có dạng sệt (silicone/acrylic) hoặc dạng bọt nở (foam). Sản phẩm dùng để bịt kín khe hở và lỗ xuyên tường trong các công trình xây dựng. Mục đích là tạo rào cản ngăn chặn sự lan truyền của lửa; khói và nhiệt độ cao qua các vị trí này trong một khoảng thời gian nhất định.
2.5 Sàn gỗ chống cháy lan
Sàn gỗ chống cháy là loại sàn gỗ được xử lý hoặc thiết kế với các vật liệu và công nghệ đặc biệt để tăng khả năng chịu nhiệt, chống bắt lửa, và hạn chế sự lan tỏa của ngọn lửa khi xảy ra hỏa hoạn. Sàn gỗ chống cháy thường đạt các tiêu chuẩn quốc tế như B1 hoặc Bfl-s1 (theo tiêu chuẩn châu Âu EN 13501-1).sàn gỗ chống cháy được tích hợp các lớp vật liệu chống cháy, chẳng hạn như lớp phủ bề mặt đặc biệt hoặc lõi gỗ được xử lý hóa chất chống cháy. Các dòng gỗ có khả năng chống cháy phổ biến hiện nay như sàn gỗ công nghiệp Pergo, sàn gỗ Kronoswiss, sàn gỗ Egger,..
3. Biện pháp phòng tránh cháy lan
3.1 Tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy
Các công trình, từ nhà ở dân dụng đến nhà xưởng, văn phòng, cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) do cơ quan chức năng ban hành. Điều này bao gồm việc thiết kế lối thoát hiểm, lắp đặt hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động và trang bị đầy đủ bình chữa cháy tại chỗ.
3.2 Bố trí đồ đạc giữ khoảng cách an toàn
Cần thiết lập không gian an toàn bằng cách tạo khoảng cách giữa các nguồn sinh nhiệt (bếp, thiết bị điện, máy móc) và các vật liệu dễ cháy. Việc sắp xếp đồ đạc gọn gàng, không chất đống hàng hóa gần khu vực có nguy cơ phát lửa sẽ giúp cắt đứt đường đi của ngọn lửa nếu hỏa hoạn xảy ra.
3.3 Lắp đặt và sử dụng vật liệu chống cháy
Việc ứng dụng các vật liệu chống cháy (như cửa thép, vách ngăn, sơn chống cháy) vào thi công và thiết kế nội thất là yếu tố cốt lõi. Phân vùng không gian bằng các vật liệu chịu nhiệt sẽ giúp khoanh vùng đám cháy, cô lập ngọn lửa và ngăn chặn không khí cung cấp oxy cho điểm cháy lan.
Trên đây là những thông tin mà An Phú Thịnh muốn chia sẻ để giúp bạn hiểu hơn về bản chất của hiện tượng cháy lan. Hy vọng bạn sẽ có thêm những kiến thức để chủ động lựa chọn được những vật liệu an toàn nhất cho không gian sống của mình.
