Formaldehyde là gì? Tác hại của Formaldehyde đối với sức khỏe

Khi mua sắm nội thất gỗ công nghiệp hoặc dọn vào nhà mới thường ngửi thấy một mùi nồng, cay mắt khó chịu. Nguyên nhân đứng sau mùi hương độc hại này chính là Formaldehyde.

Vậy Formaldehyde là chất gì, tại sao lại xuất hiện trong không gian nhà ở và làm thế nào để bảo vệ sức khỏe trước loại hóa chất này? Hãy cùng An Phú Thịnh tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Formaldehyde là gì

Formaldehyde (hay còn gọi là formol, metanal, khoảng chất CH2O) là một hợp chất hữu cơ rất phổ biến trong tự nhiên và công nghiệp hóa chất.

Ở điều kiện bình thường, Formaldehyde tồn tại dưới các đặc điểm vật lý sau:

• Trạng thái: Là một chất khí không màu. 
• Mùi vị: Có mùi hăng mạnh, nồng nặc và gây cảm giác cay mắt, rát mũi ngay khi tiếp xúc.
• Đặc tính: Rất dễ bay hơi ở nhiệt độ phòng (thuộc nhóm hợp chất hữu cơ dễ bay hơi – VOCs) và tan mạnh trong nước. Khi hòa tan trong nước theo tỷ lệ khoảng 37%, nó tạo thành dung dịch Formol (thường dùng để ướp xác hoặc khử trùng).

2. Formaldehyde thường có ở đâu trong nhà

Dù đây là chất không thân thiện môi trường, Formaldehyde lại là thành phần quan trọng của nhiều ngành công nghiệp nhờ đặc tính kết dính và chống mối mọt cực tốt. Trong không gian sống, chất này thường phát thải từ các nguồn phổ biến sau:

Gỗ công nghiệp (MDF, HDF, MFC) 

Đây là nguồn phát thải Formaldehyde lớn nhất trong các gia đình hiện đại. Để làm ra các tấm gỗ ép, người ta phải sử dụng một lượng lớn keo kết dính (như keo Urea-Formaldehyde). Theo thời gian, lượng keo thừa này sẽ liên tục phóng thích khí độc ra ngoài không khí.

Sơn tường và dung môi hóa chất 

Các loại sơn kém chất lượng, chất phủ bóng bề mặt nội thất, keo dán giấy dán tường đều chứa hàm lượng Formaldehyde nhất định để bảo quản và tăng độ bền.

Khói thuốc lá và khí đốt 

Quá trình đốt cháy không hoàn toàn từ bếp ga, lò sưởi, và đặc biệt là khói thuốc lá chứa một lượng Formaldehyde đáng kể gây nguy hiểm cho người hít phải.

Vải vóc và quần áo mới 

Trong ngành dệt may, chất này được dùng để chống nhăn, giữ màu và làm bền vải. Đó là lý do vì sao quần áo mới mua thường có mùi hôi đặc trưng và cần giặt sạch trước khi mặc.

3. Tác hại của Formaldehyde đối với sức khỏe

Khi tiếp xúc với Formaldehyde sẽ gây kích ứng nghiêm trọng cho mắt, mũi và da, dẫn đến các bệnh về đường hô hấp. Về lâu dài, nó làm tăng nguy cơ ung thư vòm họng và bệnh bạch cầu.

3.1 Tác hại cấp tính (khi tiếp xúc ngắn hạn)

Khi hít phải Formaldehyde ở nồng độ cao hoặc tiếp xúc trực tiếp, cơ thể sẽ phản ứng ngay lập tức với các triệu chứng sau:

• Hệ hô hấp: Ho, đau rát cổ họng, tức ngực, khó thở hoặc lên cơn hen suyễn đối với người có tiền sử nhạy cảm.
• Mắt và da: Cay mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt, viêm da tiếp xúc gây ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ.
• Hệ tiêu hóa: Nếu vô tình nuốt phải sẽ gây đau bụng dữ dội, nôn mửa, tiêu chảy, thậm chí hôn mê

3.2 Tác hại mãn tính (khi tiếp xúc lâu dài)

Việc hít thở phải Formaldehyde nồng độ thấp trong thời gian dài (như sống trong không gian có nội thất chứa chất này) để lại hậu quả nghiêm trọng:

• Tổn thương hệ thần kinh: Gây đau đầu mãn tính, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ và hay lo âu.
• Ảnh hưởng sinh sản: Phụ nữ mang thai tiếp xúc lâu ngày có thể gây sảy thai hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
• Bệnh lý nghiêm trọng: Suy giảm chức năng hô hấp, viêm phế quản mãn tính.

4. Cách nhận biết 

Để nhận biết Formaldehyde, có thể dựa vào mùi hăng hắc, cay cay (tương tự mùi thuốc khử trùng hoặc dưa muối chua) và các triệu chứng kích ứng như cay mắt, chảy nước mắt, ngứa họng khi bước vào phòng mới hoặc tiếp xúc với đồ nội thất mới.

Nhận biết qua cảm quan: Nếu bước vào phòng mới mà bạn liên tục bị hắt hơi, cay mắt, ho khan hoặc ngửi thấy mùi hắc khó chịu, khả năng cao nồng độ Formaldehyde tại đó đang vượt ngưỡng cho phép.

Sử dụng máy đo chuyên dụng: Để có con số chính xác, bạn nên dùng các loại máy đo chất lượng không khí (đo chỉ số HCHO). Chỉ số an toàn khuyến nghị trong phòng là dưới 0.08 mg/m³ (hoặc dưới 0.1 ppm).

5. Phương pháp khử mùi Formaldehyde trong nhà

Để khử mùi và loại bỏ khí Formaldehyde trong nhà hiệu quả, hãy áp dụng kết hợp các phương pháp sau: mở cửa thông gió tự nhiên, sử dụng máy lọc không khí có màng lọc than hoạt tính, duy trì nhiệt độ và độ ẩm thấp, và vệ sinh bề mặt bằng dung dịch chuyên dụng

5.1 Thông gió tự nhiên và kiểm soát môi trường

Mở cửa sổ và bật quạt: Mở tất cả các cửa sổ và cửa chính từ 15-20 phút mỗi ngày để không khí trong lành luân chuyển và đẩy khí độc ra ngoài. Việc mở quạt thổi thẳng ra cửa sổ giúp tăng tốc độ thoát khí.

Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm: Formaldehyde phát tán mạnh mẽ hơn trong điều kiện nóng và ẩm. Sử dụng máy điều hòa hoặc máy hút ẩm để giữ cho phòng khô ráo, từ đó làm chậm quá trình bay hơi của khí từ đồ gỗ.

5.2 Sử dụng thiết bị lọc và hấp thụ

Máy lọc không khí: Trang bị các dòng máy lọc có màng lọc HEPA kết hợp với than hoạt tính (Activated Carbon) vì than hoạt tính có khả năng hấp thụ mạnh mẽ các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) như Formaldehyde.

Túi than hoạt tính: Đặt các túi than hoạt tính bên trong tủ quần áo, gầm giường hoặc các góc khuất của nhà mới để hút khí và mùi hắc.

5.3 Làm sạch bề mặt nội thất

Dùng khăn ẩm sợi microfiber lau kỹ bề mặt đồ nội thất gỗ, tủ và bệ cửa sổ. Bạn có thể sử dụng thêm các loại bình xịt hoặc dung dịch vệ sinh chuyên dụng dành cho đồ gỗ có tích hợp khả năng khử chất độc.

5.4 Trồng cây xanh thanh lọc

Bố trí thêm các loại cây có khả năng hấp thụ độc chất tốt như cây lưỡi hổ, cây dây nhện (lan chi), cây trầu bà hoặc cây thường xuân. Chúng sẽ giúp chuyển hóa một lượng nhỏ Formaldehyde thành các chất vô hại.